Amtsdeutsch decoder

27 kalıp: idare ne yazıyor, günlük Almancada ne demek, Türkçesi ne. Bu sayfa okumak için — Amtsdeutsch geri yazılmaz.

Nasıl kullanılır

Elinde bir Bescheid varsa tamamını okumaya çalışma. Sırayla dört şeyi ara: karar (genelde ilk paragraf), gerekçe, dayanak (bir § " numarası), ve en sondaki paragraf — Rechtsbehelfsbelehrung. Sürenin yazdığı yer orası ve mektuptaki en önemli parça o.

Tam ders: Modül 07.

Amtsdeutsch neden böyle

İdari dil zor olmak için değil, itiraz edilemez olmak için böyle: isim yığını eylemi gizliyor, edilgen çatı özneyi gizliyor. Yani cümlede kimin ne yaptığı yazmıyor. Bir mektup anlaşılmıyorsa doğru refleks kelimeleri tek tek çevirmek değil — özneyi ve fiili geri istemek: Wer hat das entschieden?

Karar ve süre — bir mektupta önce bunları ara

İdare böyle yazıyor	Günlük Almancası	Türkçesi ve notu
der Bescheid	die schriftliche Entscheidung	resmî karar yazısı. Bir Bescheid süre başlatır — tarihi hemen not et.
die Rechtsbehelfsbelehrung	der Absatz, der sagt, wie man sich wehrt	itiraz yolu bildirimi. Mektubun en sonundaki paragraf. Eksik ya da yanlışsa süren bir ay değil, bir yıl olur (§ 58 VwGO).
der Widerspruch	der offizielle Einspruch gegen den Bescheid	itiraz. Widerspruch einlegen — fiil budur. Süre: bildirimden itibaren bir ay (§ 70 VwGO).
die Frist	die Zeit, die man höchstens hat	süre. Kaçırırsan hak düşer — Almanya'da idarenin en acımasız kelimesi.
die Bekanntgabe / die Zustellung	wann der Brief bei dir angekommen ist	tebliğ. Sürenin başladığı gün budur, mektubun yazıldığı gün değil.
das Aktenzeichen	die Nummer deines Falls	dosya numarası. Her yazışmada ve her telefonda ilk söylenen şey olmalı.
rechtskräftig	endgültig, nicht mehr angreifbar	kesinleşmiş. Bir karar rechtskräftig olduysa itiraz kapısı kapandı.
unverzüglich	sofort, ohne schuldhaftes Zögern	gecikmeksizin. “Sofort” demek değil — “haklı bir sebep olmadan beklemeden” demek. Pratikte: birkaç gün.

Senden istenen şeyler

İdare böyle yazıyor	Günlük Almancası	Türkçesi ve notu
der Antrag	das Formular, mit dem man etwas beantragt	başvuru. einen Antrag stellen — fiil budur, machen değil.
der Nachweis / der Beleg	das Papier, das etwas beweist	belge, kanıt. Nachweis daha resmî, Beleg daha çok fatura/fiş için.
die Unterlagen	alle Papiere zusammen	evraklar (her zaman çoğul). Tekili yok.
etwas beibringen / vorlegen	etwas mitbringen oder einschicken	belge sunmak. beibringen burada “öğretmek” değil — idare dilinde “temin edip getirmek”.
die Vollmacht	die Erlaubnis, für jemanden zu handeln	vekâletname. Eşi ya da çocuğu adına iş yapacaksan sorulur.
die Bescheinigung	das Papier, das etwas bestätigt	belge, onay yazısı. -ung ekiyle die — bu ekteki her kelime dişil.
die Mitwirkungspflicht	deine Pflicht, mitzuarbeiten	işbirliği yükümlülüğü. Bu kelime bir mektupta geçiyorsa uyarıdır: bir şey istenmiş, sen vermemişsin.

Kalıp cümleler — bunlar ezberlenir, çözülmez

İdare böyle yazıyor	Günlük Almancası	Türkçesi ve notu
Sie werden gebeten, … vorzulegen.	Bitte schicken Sie uns …	“… sunmanız rica olunur.” Kibar görünen ama zorunlu olan bir taleptir.
Es wird darauf hingewiesen, dass …	Achtung: …	“… hususuna dikkat çekilir.” Arkasından gelen şey neredeyse her zaman senin aleyhine.
Von einer Erstattung wird abgesehen.	Wir zahlen nicht zurück.	“İadeden vazgeçilmiştir.” absehen von = bir şeyi yapmamaya karar vermek. En sinsi kalıplardan biri: ret cümlesi hiç özne kullanmıyor.
Ihrem Antrag kann nicht entsprochen werden.	Wir lehnen ab.	“Başvurunuza karşılık verilemez.” Yani: reddedildi. Bu cümleyi gördüğün an Rechtsbehelfsbelehrung paragrafını ara.
Der Bescheid ergeht vorbehaltlich …	Die Entscheidung gilt nur, wenn …	“Karar … şartına bağlı olarak verilmiştir.” vorbehaltlich = kaydıyla, şartıyla. Karar kesin değil demek.
Nach Aktenlage ist festzustellen, dass …	In den Papieren steht, dass …	“Dosya durumuna göre tespit edilmiştir ki …” Yani seninle konuşmadan, sadece kâğıtlara bakarak karar verdiler. İtiraz noktası genelde tam burada.
Sie können Einsicht in die Akte nehmen.	Du darfst deine Akte lesen.	“Dosyayı inceleme hakkınız vardır.” Bu bir hak ve çok az kişi kullanıyor. Einsicht nehmen in + Akk.
Wir setzen Sie hiervon in Kenntnis.	Wir informieren Sie.	“Bilginize sunulur.” jemanden in Kenntnis setzen = bilgilendirmek. Sadece süslü bir “haber veriyoruz”.

Teşhis: bir cümle neden anlaşılmıyor

İdare böyle yazıyor	Günlük Almancası	Türkçesi ve notu
Nominalstil	Verben in Nomen verwandelt	Fiiller isme çevrilmiş: die Antragstellung erfolgt yerine man stellt einen Antrag. Çözüm: isimdeki fiili bul, cümleyi ondan kur.
Passiv ohne Täter	niemand ist verantwortlich	Edilgen çatı ve eylemi yapan yok: es wurde entschieden — kim karar verdi? Çözüm: telefonda tam bunu sor: Wer hat das entschieden?
Schachtelsatz	ein Satz mit fünf Nebensätzen	İç içe geçmiş yan cümleler. Çözüm: fiilleri işaretle. Almanca yan cümlede fiil sonda; kaç fiil varsa o kadar cümle var. Her birini ayrı ayrı Türkçeye çevir, sonra birleştir.
Kettenwort	ein Wort aus vier Wörtern	Aufenthaltserlaubniserteilung gibi zincir kelimeler. Çözüm: sondan oku: Erteilung (verilmesi) ← Aufenthaltserlaubnis (oturma izni). Anlam ve artikel son parçadan gelir.

Birincil kaynak